Archief in de kijker

500 jaar geleden, in mei 1526, werd de eerste steen gelegd van het Oudenaardse stadhuis. Met een themanummer in G|OUD van september 2026 en een aantal aansluitende activiteiten, wil de Historische Kring dit onder de aandacht brengen. Regelmatig zullen we een tipje van de sluier oplichten. Belangrijk is onder meer een hernieuwd onderzoek in de archivalische bronnen. Daarbij zijn de stadsrekeningen uiteraard zeer belangrijk. Hierbij vind je een fragment uit de stadsrekening van het jaar 1526 waarin de levering van achttien constructiebalken door de houtkoopman Jan Le Veau uit Ath (Henegouwen) wordt geregistreerd voor de bouw van de grote zaal van het nieuwe schepenhuis; de overeenkomst vermeldt stukprijzen, deelbetalingen en een borgstelling.

In 2012 kocht het Stadsarchief, samen met de Historische Kring van Oudenaarde, een achtdelige heraldische reeks van de hand van Philips Ferdinand van Meldert (1753–1825), advocaat bij de Raad van Vlaanderen en geboren in Oudenaarde. De reeks draagt de Franse titel: 'Receuil des mausolées, tombes, epitaphes, sepultures, aliances et blasons des plusieurs familles de Flandres, Brabant et autres lieux'. Van Meldert verluchtte zijn handschrift niet alleen met fraai gedetailleerde wapenschilden, maar ook met portretten van belangrijke historische figuren uit de Nederlanden, zoals Margaretha van Parma en kardinaal de Granvelle. De reeks wordt vandaag bewaard in het Stadsarchief Oudenaarde (SAO), in de collectie 'Handschriften en zeldzame drukken', nr. 58.

De collectie Vliegende bladen in de Universiteitsbibliotheek Gent bevat niet alleen pamfletten, liedbladen en prenten, maar soms ook unieke archivalische stukken. Zo vind je er bijvoorbeeld een krabbeltje met daarop de wapenschilden van de familie Dongelberghe, ooit aangebracht op de verdwenen Rooigemkapel in Huise. Deze vaak vergeten maar indrukwekkende collectie opent een verrassend venster op ons verleden.

Prof. Georges Declercq publiceerde in de 'Handelingen der Maatschappij voor geschiedenis te Gent' ( nummer 77 - 2024) een zeer interessante bijdrage over de vroegste geschiedenis van onze stad: 'Een vroegmoderne vervalsing. Het stadsprivilegie van Giselbrecht, heer van Oudenaarde, voor Pamele, uit 1166'. In dit onderzoek bekijkt de auteur kritisch de authenticiteit van een vermeend stadsprivilegie dat in 1166 zou zijn toegekend aan Pamele door Giselbrecht II van Oudenaarde. De auteur stelt overtuigend dat het charter een vroege moderne vervalsing is, vermoedelijk uit de 16e eeuw. Hij voert hiervoor verschillende argumenten aan, waaronder fouten in de genealogie (Giselbrecht was in 1166 nog geen heer), anachronistische termen zoals 'magistraat' en de vermelding van een poorterslijst — iets wat pas eind 13e eeuw opduikt. Ook de getuigenlijst bevat namen en titels die niet in een 12e-eeuwse context thuishoren. De oudst bekende versie van het document komt bovendien uit een kroniek van ca. 1580, wat een sterke aanwijzing is voor latere vervalsing. Hij beschrijft tot slot de mogelijke motieven van de falsaris en diens band met de politieke context van Oudenaarde.

We kennen de familie Van Verren in de historiografie van Oudenaarde als dé wandtapijthandelaars van de 17de eeuw. De eerste leden van de familie die in de tweede helft van 16de eeuw in Oudenaarde toekwamen waren echter landmeters. Pieter Van Verren was als landmeter de stamvader van de familie en later volgde Andries zijn vader op. In opdracht van de ontvanger van cotidianen van Sint-Walburga vervaardigde hij in het eerste kwart van de 17de eeuw een kaart van een land aan de Nonnemolen in Leupegem. Hierop werd de scheiding van de goederen aangeduid die het geschil van de opdrachtgever met de abdij van Maagdendale moest beslechten.

Lang werd gedacht dat de Brugse makelaar Wouter Ameyde thuishoorde in een Kortrijks drapiersgeslacht. Maar het ledenregister van de Brugse makelaars is duidelijk: Woutre Ameyde gheboren te Oudenaerde, es bastaert. (bron: SAB, Oud Archief, nr.299: makelaars, ledenregister 1501-1756). Ameyde was niet alleen makelaar. Tussen 1498 en 1507 verhandelde hij enorme hoeveelheden laken uit Kortrijk, Menen en Harelbeke. Zijn boekhouding en een journaal bleven bewaard. Wie neemt de handschoen op en gaat op zoek naar de Oudenaardse origine van deze commerciële duizendpoot?